Ostatnie pożegnanie bliskiej osoby i pogrzeb to najbardziej bolesne doświadczenia w życiu każdego człowieka. Od najdawniejszych już czasów próbowano więc uświetniać uroczystości pogrzebowe motywami i różnymi akcesoriami. Dziś w otoczeniu trumny czy urny znaleźć można jedynie kwiaty i świece lub dodatkowe akcesoria. Kiedyś jednak cała oprawa była znacznie bardziej rozbudowana i miała symboliczny wymiar.
Katafalk – co to takiego?
Współczesny katafalk to metalowe bądź drewniane podwyższenie, na którym umieszcza się trumnę z ciałem lub urnę z prochami zmarłego. Konstrukcje te, w zależności od potrzeb, mogą być stałe o dużych wymiarach lub składane i przenośne. Do niedawna podstawowym materiałem do ich produkcji było drewno, ewentualnie granit. Obecnie coraz częściej wykorzystuje się solidne i trwałe konstrukcje metalowe. Katafalki mogą być pokryte delikatnymi motywami religijnymi lub roślinnymi. Najczęściej są malowane na czarno i pokryte kirem. Cała konstrukcja ma niezwykle prostą, ale stabilną budowę, umożliwiającą składanie i transport.
Barokowe castrum doloris
Castrum doloris (łac. zamek boleści) to typowe, zwłaszcza w architekturze barokowej, ozdobne katafalki. Konstrukcje były niezwykle efektowne, o złożonej i skomplikowanej budowie, na szczycie której układano trumnę. Najczęściej były to kilkustopniowe bryły ozdobione motywami z życia zmarłego, figurami świętych, zaopatrzone w baldachim, obeliski, kolumny i filary, z bogatą scenografią symboliczno-alegoryczną. Często na jednej z kondygnacji umieszczano również portret trumienny jako wyraz wielkiego szacunku dla zmarłego. Niesamowicie teatralny efekt wzmacniano setkami świec. Wokół castrum doloris odprawiano nabożeństwa żałobne, trwające nawet kilka dni. Często konstrukcje te wznoszono także w rocznicę, nawet wiele lat po śmierci. Zamek boleści szczególne znaczenie zyskał w epoce sarmackiego baroku i budowany był tylko dla dostojników państwowych, zarówno świeckich, jak i duchowych, przekształcając ceremonię pogrzebową w baśniowe wręcz widowisko.
